3 februari 2022
Hondenshows
Een hondenshow is een evenement waarbij een jury (keurmeester) de hond beoordeelt op uiterlijk, gedrag en ‘fit for function’. Deelnemen aan een show is mogelijk wanneer de hond een rashond met stamboom is. De hond dient ingeschreven te zijn in het Nederlandse Honden Stamboek (NHSB). Hoe kijken professionals en deelnemers naar hondenshows? Welke issues spelen er? Welke maatregelen worden genomen op het gebied van dierenwelzijn en hoe beoordelen experts dierenwelzijn tijdens shows?
Soorten hondenshows
In Nederland worden zo’n 1,8 miljoen honden gehouden. Ongeveer 400.000 honden daarvan zijn rashonden met stamboom, verspreid over 300 erkende rassen. Bij de Raad van Beheer zijn meer dan 300 verenigingen aangesloten. Dit zijn rasverenigingen, lokale kynologenclubs en bijzondere verenigingen die gezamenlijk zo’n 120.000 leden vertegenwoordigen. Rasverenigingen houden zich bezig met één of meerdere rassen. Kynologenclubs zijn regionaal actief op het gebied van opleidingen, trainingen en wedstrijden. Bijzondere verenigingen hebben een specialistische doelstelling; voorbeelden hiervan zijn De Jagersvereniging, Nederlandse Reddingshonden Bond, de Vereniging Ringmedewerkers Nederland en de windhondenrenverenigingen. Deze verenigingen organiseren jaarlijks hondenshows waarbij prijzen en kwalificaties te behalen zijn.
De respondenten uit de enquête die aan hondenshows deelnamen (N=53) bezochten voor de keuring van hun hond vooral de Certificat d’Aptitude au Championat (CAC) (N=10) en de internationale variant daarop (CACIB; N=28). De kampioensclubmatch, de clubmatch en de shows buiten Nederland scoorden lager. Het aandeel herdershonden (18) scoorde het hoogst in de enquête, daarna het aandeel terriërs en voorstaande honden. Het belangrijkste motief voor het meedoen aan shows is volgens de respondenten het behalen van kwalificaties die nodig zijn voor het fokken, gevolgd door recreatie en het winnen van wedstrijden (zie het artikel ‘De actieve hondeneigenaar’).
Keuren
Het keuren wordt gedaan door speciaal opgeleide keurmeesters die werken met rasstandaarden. Deze rasstandaarden beschrijven naast de uiterlijke kenmerken, het gedrag en de functie die de hond van oorsprong heeft. De keurmeester kwalificeert de hond met één van nevenstaande beoordelingen.
Band mens - dier
Uit onderzoek door de University of Ottawa, blijkt dat deelname aan shows zorgt voor een betere relatie tussen de deelnemer en de hond. De band wordt sterker doordat de deelnemer bewust bezig is met de hond tijdens het voorbereiden, het lopen van de show en het verzorgen van de hond na de show. De deelnemers zien de hond als kameraad en de hond staat op ‘gelijke voet’ met de deelnemer. De liefde voor het ras en het fokken van gezonde honden vormen belangrijke motieven voor het meedoen aan shows. Dit komt overeen met bovengenoemde uitkomst van de enquête.
Welzijn tijdens shows in Nederland
Omtrent grote hondenshows (zoals CRUFTS) is er veel publiciteit over dierenwelzijn. Discussiepunten zijn het (on)juiste gebruik van de showlijn bij de honden, waardoor honden mogelijk van streek raken en het risico op lichamelijk letsel rondom de halsstreek toeneemt. Andere genoemde punten zijn: de hond ‘in model zetten’ door de hond aan de staart en onder de kaak vast te houden, gebruik van teveel haarspray, honden die lang op de trimtafel moeten staan ter voorbereiding en honden die onbeheerd worden achtergelaten.
De respondenten in de enquête schatten in dat hun hond weinig stress ervaart tijdens de shows (schaal 1-5). Het trimmen levert volgens hen de minste stress voor de hond op; de activiteit zelf (het lopen van de show) is het meest stressvol. De geïnterviewde professionals geven aan dat de show stress voor de hond oplevert als de eigenaar gestrest is door het wedstrijdelement.
Maatregelen tijdens shows
In Nederland is tijdens hondenshows het ‘Honden Welzijn Team’ aanwezig om het welzijn van de honden te controleren. Deze groep van experts, afkomstig van de Raad van Beheer, kijkt of de honden op de show beschikking hebben over water, of er altijd iemand in de buurt van de hond is en of de honden geen ruwe behandeling krijgen. Het doel is dat hondengeleiders de honden op een verantwoorde en diervriendelijke manier behandelen. Daarbij kijkt men naar de tijd dat de hond (onbeheerd) moet wachten of op de trimtafel staat. Mocht een geleider de regels overtreden, dan heeft het ‘Honden Welzijn Team’ de bevoegdheid om geleiders te schorsen.
Verbeteracties bij het fokken
Rashonden worden selectief gefokt op basis van exterieur, gezondheid en gedrag. Daarbij ligt veel nadruk op het exterieur en dat levert een discussiepunt op, omdat de gezondheid in het geding kan zijn. Gezondheidsproblemen zijn, afhankelijk van het ras, kortademigheid door een te korte schedel of voortdurende pijn door de bouw van de schedel. Voor een aantal rassen gelden rasspecifieke instructies (breed specific instructions). De instructies geven aan hoe ernstig de aandoening is en hoe deze te herkennen is. Artikel 5 van de Keurmeesterscode stelt dat een keurmeester er onder alle omstandigheden rekening mee moet houden dat geen enkele hond last mag hebben van zijn uiterlijk.
De Raad van Beheer noemt het invoeren van Single Nucleotide Polymorfisme (SNP)-markers een kans voor verbetering. Deze SNP-markers geven overeenkomsten in het DNA aan, waarmee inteelt kan worden voorkomen en ‘defecten’ bij ouderdieren vroegtijdig kunnen worden opgespoord. Verder verwijst de Raad van Beheer naar fokkers die aangesloten zijn bij Dogs Global, een organisatie die stambomen vergelijkt van ouderdieren om inteelt te voorkomen. De PETscan registreert diagnoses op basis van de patiëntenkaarten van dierenartspraktijken. Dit maakt een landelijke monitoring van aandoeningen bij honden mogelijk en kan de fokkerij ondersteunen bij het bestrijden van erfelijke ziekten.
De wetgeving stelt inmiddels grenzen aan het fokken op voor de hond schadelijke uiterlijke kenmerken. Minder bekend is volgens het essay ‘Liefde maakt blind’ van de Raad voor Dierenaangelegenheden het fokken op karaktereigenschappen. Agressie wordt er steeds meer uitgefokt, wat een handicap voor de hond kan betekenen. De hond kan hierdoor immers minder goed voor zichzelf opkomen. Deze handelswijze kan leiden tot angstige dieren.
Interviews professionals
Deelnemers van hondenshows dromen ervan om een goede beoordeling van hun hond te krijgen van de keurmeesters. Om een hoge score te krijgen, is de conditie, de bouw, de gang, de vacht, het gedrag en het welzijn van de honden belangrijk.
Het dierenwelzijn op hondenshows wordt over het algemeen als ruim voldoende beoordeeld door de geïnterviewde professionals (keurmeesters, deelnemers en de Raad van Beheer). Om het welzijn te waarborgen ziet de organisatie (keurmeesters en de officials) hier streng op toe. Verder zorgen de deelnemers onderling voor sociale controle op het dierenwelzijn.
Stress is een factor die invloed kan hebben op het dierenwelzijn tijdens een show. Om deze zo gering mogelijk te houden, wordt de hond hierin getraind en begeleid door de deelnemers, de desbetreffende fokker en de vereniging waarvan de eigenaar lid is. Oorspronkelijk ging het bij hondenshows over het tentoonstellen van de hondenrassen en niet om het winnen. Volgens de keurmeesters lijkt het winnen de laatste tijd de overhand te hebben, waardoor stress ontstaat bij de eigenaar die ook overgaat op de hond.
De kritiek op hondenshows gaat over het dierenwelzijn, het optreden van stress en over de rasstandaard. Mede door de interpretatie van de rasstandaard zijn erfelijke afwijkingen ontstaan. Dit maakt dat keurmeesters zich bij het keuren regelmatig in een moeilijke positie bevinden. Transparantie en discussie over de rasstandaard om deze afwijkingen tegen te gaan zijn volgens de professionals belangrijk.
In de rasstandaard wordt de ideale hond van het desbetreffende ras omschreven. Bij rassen waarbij extra aandacht nodig is om de gezondheid en het welzijn te waarborgen, heeft de Raad van Beheer hiernaast ook rasspecifieke instructies (RSI’s) opgesteld. Een keurmeester zoekt de hond die hier het best bij past. De keurmeester is een bepalende factor, omdat hij het welzijn en de gezondheid moet waarborgen. Keurmeesters hebben hiervoor een uitgebreide opleiding gevolgd en weten precies waarop zij moeten letten. De rasstandaard is leidend en stelt altijd het welzijn van de hond voorop.
In de toekomst zal er niet veel gaan veranderen voor de hondenshows, denken de professionals. Juist omdat keurmeesters de laatste jaren het welzijn van de hond prioriteren, denken ze dat de kijk op hondenshows positiever wordt en er daarom voor hondenshows niet veel verandert.
Met dank aan Laura Roest, dierenarts en beleidsmedewerker bij Raad van Beheer, Anne Plomp, medewerker ledenzaken bij Raad van Beheer, keurmeester Dick Rutten en Marianne Krans, bestuurslid van Kynologenclub ‘s-Hertogenbosch.
Bronvermelding
Dibevo. (2022, 8 maart). Nederlander vindt huisdier een goed medicijn tegen eenzaamheid.
Dogs Global. (z.d.). Dogs Global: Keeping breeds healthy and pure.
Raad van Beheer. (z.d.). FAQ DNA SNP nieuw profiel.
Raad van Beheer. (z.d.). Honden Welzijn Team.
Raad van Beheer. (z.d.). Over de Raad van Beheer.
Raad van Beheer. (2021, 2 februari). Raadar.
Raad van Beheer. (z.d.). Regelgeving voor het showen van honden.
Raad van Beheer. (z.d.). Showen met je hond.
Raad van Beheer. (z.d.). Soorten Shows.
Raad van Beheer. (2020, 17 augustus). The FCI breed standards and the dutch kennel club.
Raad van Beheer. (z.d.). Verenigingen.
Raad voor Dierenaangelegenheden. (2021, 8 december). Liefde maakt blind.
Universiteit van Utrecht. (z.d.). PETscan: Erfelijke problemen: we doen er wat aan!.
University of Ottawa. (2021). The Westminster Dog Show: A Probe into the Human/Dog Relationship.
Urban, A. (2021, 8 april). The Westminster Dog Show: A Probe into the Human/Dog Relationship.
Waters, A. (2017, 18 maart). Why does the world's biggest dog show always cause a row?
