De actieve hondeneigenaar

Mensen vinden huisdieren een goed ‘medicijn’ tegen eenzaamheid. 87% van de 16.000 ondervraagde huisdiereigenaren gaf in een internationaal onderzoek door HABRI (2021) aan dat dieren een positieve uitwerking hebben op hun mentale en/of fysieke gezondheid. Hoe sterker de band tussen mens en dier, hoe positiever het effect op de eigen gezondheid is.

Huisdiereigenaren zijn steeds actiever met hun dier bezig en de relatie met dieren wordt sterker. Geldt ‘liefde maakt blind’ ook voor mensen die sporten en ontspannen met hun hond? Het is tijd om onderzoek te doen naar de houding, de motieven en de kennis van de hondeneigenaar.

Houding naar dieren

De houding naar dieren, wetenschappelijk aangeduid als ‘attitude to animals’ (AA), wordt steeds vaker als voorspeller van gedrag gezien. De houding wordt gezien als een relatief stabiele factor en is daarom geschikt om gedrag te voorspellen. Uit onderzoek blijkt dat vrouwen een positievere houding dan mannen tegenover dieren hebben en actiever betrokken zijn bij dierenwelzijnskwesties. Hoogopgeleide jonge mensen die in stedelijke gebieden wonen, zijn volgens onderzoek meer betrokken bij dieren en zijn voorstander van een humane behandeling van dieren. De onderliggende factoren van deze houding zijn nog niet duidelijk en vragen om meer onderzoek. Sociale en gedragswetenschappers doen regelmatig metingen van attitudes en persoonlijkheidskenmerken. De Animal Attitude Scale (AAS) is één van de meest gebruikte instrumenten om de houding naar dieren te meten. Twintig stellingen meten hierbij de combinatie van de gevoelens, het gedrag en de gedachten van mensen. Een hogere AAS-score betekent een positievere houding naar dieren.

Onderzoek huisdieren

In 2022 zal de Raad voor Dierenaangelegenheden (RDA) een zienswijze uitbrengen over ‘sport en bewegen met recreatiedieren’. Studenten van Aeres Hogeschool Dronten en HAS Hogeschool Den Bosch hebben onderzoeken uitgevoerd in de categorieën hondensport, hondenshows, kattenshows, kleindiershows en dierverhuur. Er zijn vijftien interviews afgenomen onder professionals en er is een enquête gehouden onder de deelnemers aan activiteiten met gezelschapsdieren (N=614). De resultaten van hondensport en hondenshows uit deze enquête zijn verwerkt in deze monitor. Het aantal respondenten bij de overige categorieën was niet genoeg om representatief te zijn. De enquête is gebaseerd op vier gevalideerde onderzoeksmethoden, die bij onderstaande resultaten worden beschreven.

Enquête houding naar dieren

De respondenten die activiteiten met de hond uitvoeren (N=397) scoorden in de enquête van Trendpanel gemiddeld op houding naar dieren (schaal 1-5; 5 staat voor een positieve houding naar dieren), gemeten met de AAS. Bij alle scores worden de gemiddelden aangegeven. De belangrijkste resultaten zijn:

✔  Er is geen significant verschil gemeten tussen hondensport en hondenshows. 

✔  Binnen de groep hondensport is er een significant verschil gevonden in de houding naar dieren: agility scoorde significant hoger dan werkhond Internationale Gebruikshonden Prüfungsordnung (werkhond IGP).

De activiteit ‘werkhond IGP’ bestaat uit verdedigingswerk (pakwerk), speuren en appèl. Bij agility scoorden vooral de volgende stellingen hoger:

“Ik denk dat het volkomen acceptabel is dat runderen en varkens worden gehouden voor menselijke consumptie”

“Ik denk dat mensen die bezwaar hebben tegen het fokken van dieren voor vlees te sentimenteel zijn”

“Er wordt tegenwoordig te veel ophef gemaakt over het welzijn van dieren, terwijl er veel menselijke problemen zijn die moeten worden opgelost”

✔  Speuren scoorde gemiddeld hoger dan agility, maar verschilde niet significant met werkhond IGP. Redenen hiervoor zijn de lagere steekproefgrootte en de grotere spreiding tussen de scores bij speuren.

✔  Bij de hondensportvorm scoorde recreatief het hoogst, gevolgd door wedstrijdverband en daarna praktijk.

✔  Vrouwen scoorden significant hoger dan mannen op de AAS. Dit resultaat komt overeen met wetenschappelijk onderzoek.

✔  De respondenten van 65 tot en met 79 jaar scoorden, in tegenstelling tot wetenschappelijk onderzoek, significant hoger dan de respondenten van 20 tot en met 64 jaar.

✔  Er zijn geen verbanden gevonden tussen de houding naar dieren (AAS-score) en de woonomgeving, het opleidingsniveau en de gezinssamenstelling.

Houding naar honden

Naast de houding naar dieren is ook de houding naar honden onderzocht. Deze houding is gemeten met de Coleman Dog Attitude Scale (C-DAS). Uit wetenschappelijk onderzoek bleek dat de C-DAS-scores de gedragsintenties van de interactie met honden kunnen voorspellen. De test heeft daarbij voldoende psychometrische ondersteuning om gebruikt te worden. De C-DAS bestaat uit twintig stellingen over gevoelens, gedrag en gedachten van mensen over honden. Ook hierbij geldt dat een hogere score een positievere houding betekent.

De respondenten (N = 397) scoorden gemiddeld 4,2, op een schaal van 1 tot 5. Ook hier is er een significant verschil tussen agility en werkhond IGP (F(2, 158) = 6.53, p = .002).
Agility scoorde hierbij gemiddeld 4,3 en werkhond IGP gemiddeld 4,0. Agility scoorde vooral hoger bij de volgende stellingen:
“Ik knuffel graag met honden”
“Honden zorgen ervoor dat ik me geliefd voel”
“Ik vind het leuk om honden te aaien”
Verder is er een verband aangetoond tussen de houding naar honden (C-DAS) en de houding naar dieren (AAS). De mensen die hoog scoorden bij de houding naar dieren, scoren ook hoog bij de houding naar honden (R2 = .30, F(1, 395) = 12.37, p < .001).

Motieven

Uit eerder onderzoek (2009) bleek dat de meest voorkomende reden voor het beoefenen van een hondensport het versterken van de band tussen eigenaar en hond is. Als tweede reden werd het voorkomen of verhelpen van gedragsproblemen bij de hond genoemd. In de enquête (N=397) zijn de motieven voor het meedoen aan hondenactiviteiten gemeten met de Sport Motivation Scale-6 (SMS-6). De SMS-6 meet verschillende motieven, zoals welzijnsvoordelen, persoonlijke voldoening en plezier. Eerdere onderzoeken toonden aan dat de SMS-6 valide en betrouwbaar is. 
In de hondensport (N=344) zijn er significante verschillen in motieven gevonden tussen agility, speuren en werkhond IGP. Voor mensen die met hun hond deelnemen aan werkhond IGP, is de hondenactiviteit meer deel van hun leven dan voor mensen die aan agility of speuren deelnemen. De activiteit ontwikkelt hen ook in andere aspecten van het leven en ze zullen zich ook eerder slecht voelen wanneer ze niet deelnemen aan de activiteit. 

Opmerkelijk is dat er werd aangegeven dat de hondenactiviteiten vaker worden uitgevoerd voor de welzijnsvoordelen voor de hond (4,3) dan voor de eigen welzijnsvoordelen (3,0).

Bij de hondenshows scoorden alle stellingen aanzienlijk lager (2,4) dan de hondensport (3,2). Een mogelijke verklaring hiervoor is dat de stellingen specifiek zijn opgesteld voor sporten en niet voor andere activiteiten, zoals hondenshows. Voor zowel de hondensport als de hondenshows zijn de voornaamste redenen voor deelname aan de hondenactiviteiten het plezier, de welzijnsvoordelen voor de hond en de persoonlijke voldoening. Voor beide groepen zijn de minst voorkomende redenen het ‘zich anders slecht voelen’ en het ‘aan anderen laten zien hoe goed ze zijn’.

Levensstijl

Diverse onderzoeken tonen aan dat dieren houden gezond is voor mensen. Betekent dit dat er een verband is tussen het deelnemen aan hondenactiviteiten en een gezonde levensstijl van de hondeneigenaar? Om de levensstijl te meten is er gebruik gemaakt van de Simple Lifestyle Indicator Questionnaire (SLIQ). Uit onderzoek blijkt dat de SLIQ een valide methode is om een gezonde levensstijl te meten. De levensstijl is in de enquête beoordeeld op basis van dieet, beweging en stress. De hondeneigenaren (N=397) scoorden op dieet 5,2, op beweging 4,7 en op stress 6,6 (schaal 1-10). Een hogere stress-score betekent in dit geval dat er minder stress wordt ervaren. 

Uit de enquête bleek dat er geen verbanden zijn tussen levensstijl en houding naar dieren, soort activiteit met de hond, motivatie voor het uitvoeren van activiteiten met de hond of het soort voeding voor de hond. Verder bleek dat mensen veelal aan hondenactiviteiten doen voor de welzijnsvoordelen voor de hond en minder voor hun eigen welzijnsvoordelen. Dit zou kunnen verklaren waarom er geen verbanden zijn gevonden tussen activiteiten uitvoeren met de hond en levensstijl.