Gezelschapsdieren en hun eigenaar

Gegevens over het aantal gehouden huisdieren zijn interessant voor de hele sector. Diverse organisaties proberen de aantallen zo nauwkeurig mogelijk te berekenen. Voorziet de sector een groei in het aantal dieren tussen 2021 en 2030? En welke impact hebben COVID-19 en demografische ontwikkelingen op huisdierbezit? 

Huisdieren door de jaren heen

Onderzoeken van HAS Kennistransfer (2006), HAS Hogeschool en Universiteit Utrecht (2010 en 2014) en de NVG en Dibevo (2018, 2019 en 2020) geven inzicht in het verloop van het aantal huisdieren in Nederland. In Tabel 1 is de gezelschapsdierenpopulatie in Nederland door de jaren heen weergegeven. De laatste jaren zijn kippen, eenden en ganzen populairder geworden als huisdier. Met name de kip wordt de laatste jaren meer gehouden. Deze stijging is onder andere gerelateerd aan de trend om meer zelfvoorzienend te zijn. Mensen zien het consumeren van eieren die zijn gelegd door eigen kippen vaak als eerste stap in de overgang naar een duurzaam en zelfvoorzienend leven.

Huisdieren in de pandemie

De kattenpopulatie is volgens onderzoek van NVG en Dibevo tijdens de COVID-19 pandemie gestegen van 2,9 miljoen (2019) naar 3,1 miljoen. Het aantal honden steeg van 1,7 miljoen (2019) naar 1,9 miljoen. Het aantal kippen, eenden en ganzen steeg van 0,5 naar 0,6 miljoen. Uit de interviews van Trendpanel Gezelschapsdieren (2021) blijkt dat veterinaire instanties een stijging in het aantal konijnen verwachten, wegens het aantal jonge konijntjes dat zij in dierenartspraktijken zien. Een onderzoek van Mars Petcare wijst uit dat 86 procent van de mensen extra gezelschap heeft ervaren dankzij de aanwezigheid van een huisdier tijdens COVID-19. 75 procent geeft een vermindering van verveling aan en 69 procent verwacht een verbetering van de levenssituatie. Het houden van huisdieren leidt bij twee derde van de respondenten tot zorgen over het bekostigen van diergerelateerde uitgaven. Naast aankopen van dieren uit het buitenland, zijn meer dieren bij asielen geadopteerd. Dit leidde tot ongerustheid bij asielen over de zorg voor de dieren als de mensen na de lockdown minder thuis zijn. Ondertussen neemt ook het aantal plaatsingen bij asielen toe. Oorzaken zijn onder andere mishandeling door eigenaren die gefrustreerd zijn geraakt door de lockdown en verwaarlozing door eigenaren die in een sociaal isolement terecht zijn gekomen.

Huisdieren tot 2030

In de enquête van Trendpanel Gezelschapsdieren onder 82 professionals in de gezelschapsdierensector hebben respondenten aangegeven dat zij voor een aantal dieren een sterke groei verwachten tot 2022. Dit is in lijn met de resultaten die zijn weergegeven in Tabel 1. Voor de periode tussen 2022 en 2030 verwachten minder professionals een toename. Uit de enquête onder professionals (2021) blijkt dat 53,8 procent van de respondenten het waarschijnlijk tot zeer waarschijnlijk acht dat het aantal katten tussen 2022 en 2030 toeneemt. Voor de overige huisdieren gelden de volgende percentages: honden 44,3 procent, aquarium- en vijvervissen 11 procent, konijnen en knaagdieren 29,5 procent, volièrevogels 11,8 procent en reptielen en amfibieën 10,5 procent.

Demografische veranderingen

Het aantal huisdieren verandert mede door demografische factoren als de verstedelijking, het aantal huishoudens en alleenwonenden en vergrijzing. Volgens het CBS raken steden sneller vol dan tien jaar geleden. Anno 2021 zijn met name de randgemeenten van grote steden in trek. Aan de randen van Nederland zullen gemeenten krimpen, zo stelt het CBS. Deze gebieden zullen naar verwachting tevens sneller vergrijzen dan steden. Tijdens de COVID-19 pandemie is juist het platteland populairder geworden onder een deel van de Nederlandse bevolking. 

Nederland telt anno 2021 7,9 miljoen huishoudens. Het CBS voorspelt dat dit er in 2030 8,5 miljoen zullen zijn (een toename van 550.000 huishoudens, ofwel 7,6 procent). Na 2030 zal het aantal huishoudens minder snel groeien. 

Naar verwachting is in 2032 ongeveer een kwart van de Nederlandse bevolking ouder dan 65 jaar. Uit de interviews van Trendpanel Gezelschapsdieren (2021) blijkt dat meerdere instanties de vergrijzing merken door het groeiende aantal vijftigplussers dat hun websites bezoekt. 

Uit onderzoek van de NVG blijkt dat er een toename van het aantal katten en kleine honden in steden is, vooral omdat daar geen ruimte is voor grotere dieren. In combinatie met de cijfers van het CBS met betrekking tot de toename van het aantal huishoudens, kan een verdere groei van het aantal kleine honden en katten worden verwacht richting 2030. 

Tijdens een interview met Trendpanel Gezelschapsdieren (2021) geeft een professional aan dat jongeren minder verplichtingen willen en hierdoor eerder voor een kat dan een hond zullen gaan. 

Verder verwacht het CBS dat het aantal alleenwonenden oploopt tot 3,5 miljoen in 2030. Uit Canadees onderzoek blijkt tevens dat jongeren zich eenzaam kunnen gaan voelen als ze op zichzelf gaan wonen. Deze groep kiest dan ook vaak voor een huisdier als compensatie voor het alleen zijn. Tijdens de interviews is dit besproken met professionals. Een van de instanties stelt dat huisdieren ‘een fantastisch maatje’ zijn als mensen alleen zijn. Andere instanties onderschrijven dat de behoefte aan een huisdier door het alleen wonen groeit.

Eerlijk delen

Mensen hechten steeds minder belang aan bezit, zolang ze maar gebruik kunnen maken van producten. Ook in de gezelschapsdierensector is deze trend, deeleconomie genaamd, zichtbaar. Meerdere geïnterviewde instanties verwachten dat het aantal deelhuisdieren tussen 2022 en 2030, dankzij de vergrijzing, gaat toenemen. Ook geven zij als mogelijke reden voor deze toename het feit dat huisdiereigenaren na afloop van de pandemie terug moeten naar kantoor en niet meer fulltime voor hun dier kunnen zorgen.