Duurzaamheid in de veterinaire sector

De afgelopen decennia is de impact van de mens op de aarde onmiskenbaar geworden. Er is een drastische afname van biodiversiteit en er is klimaatverandering met extreme weersomstandigheden, zoals droogte, overstromingen en hevige stormen. In 2019 bereikte de mondiale temperatuurstijging een waarde van 1,1 graden Celsius. Als de temperatuurstijging binnen de 1,5 graden gehouden moet worden, is onmiddellijke en gezamenlijke actie nodig. Het Parijs akkoord stelt een maximale opwarming van 2 graden als doel.

Duurzaamheid en beleid

De EU-lidstaten hebben afgesproken dat de Europese Unie in 2050 klimaatneutraal is met in 2030 55% minder uitstoot van broeikasgassen. Nederland heeft in 2019 de Klimaatwet aangenomen en beleidsmaatregelen genomen. Naast de reductie van de CO2-uitstoot zijn er duurzaamheidsinitiatieven zoals de Sustainable Development Goals (SDG’s). Deze doelen, die 193 VN-lidstaten hebben aangenomen, streven naar een duurzame wereld in 2030. De SDG’s gelden voor alle landen en voor alle mensen, en richten zich op het verbeteren van welzijn en het beschermen van de aarde.

Huisdieren

Gezelschapsdieren worden in verband gebracht met positieve effecten op de fysieke en mentale gezondheid van mensen. Door de hoeveelheid en type voeding die ze krijgen, de diverse producten die voor ze gekocht worden en de veterinaire zorg, hebben ze echter wel een negatieve invloed op het milieu. Deze activiteiten vragen, direct of indirect, om het verbruik van natuurlijke hulpbronnen en energie en zorgen voor afval in het milieu. Bij honden varieert de ecologische voetafdruk tussen 0,9 en 3,66 hectare per jaar, voor katten is dit 0,4 tot 0,67 hectare. Ter vergelijking: de ecologische voetafdruk van de gemiddelde Nederlander bedraagt 4,9 hectare.

Green Deal

De veterinaire zorg die huisdieren nodig hebben, heeft ook gevolgen voor het milieu. Er zijn geen exacte cijfers bekend uit deze sector, maar aannemelijk is dat de impact en de mogelijke benaderingswijzen voor verduurzaming vergelijkbaar zijn met de humane zorgsector. Deze is in Nederland verantwoordelijk voor ongeveer 7% van de nationale CO2-uitstoot, met daarnaast een bijdrage aan 4% van het afval en 13% van het grondstoffengebruik. Meer dan 300 organisaties in de humane zorg hebben zich mede daarom ten doel gesteld om samen te werken op dit gebied. Dit heeft geleid tot een Green Deal, die streeft naar een duurzamere zorgsector door de CO2-uitstoot te verminderen, circulaire bedrijfsvoering te stimuleren en een gezonde leefomgeving te bevorderen.

Duurzaamheid in de veterinaire sector

In de veterinaire sector is duurzaamheid minder prominent, maar er worden stappen gezet. Dit onderwerp krijgt meer en meer aandacht op congressen, in publicaties en in diverse landen zijn er organisaties opgericht om bewustwording over duurzaamheid in de veterinaire praktijk te stimuleren, zoals Vet Sustain in Groot-Brittannië en stichting De Groene Veterinair in Nederland. De wil tot verduurzaming is zeker aanwezig in de veterinaire sector, maar het ontbreekt soms aan praktische kennis en middelen. De Groene Veterinair fungeert als een informatie- en samenwerkingsplatform voor dierenartsen in Nederland. Het doel is om de sector handvatten te geven, zodat duurzamere en klimaatbewuste keuzes gemaakt kunnen worden.

Voorbeelden hiervan zijn:

• Een veterinaire afvalwijzer met richtlijnen voor het verminderen en juist scheiden van afval in de praktijk. Hoewel het belangrijk is om in te zetten op verminderen van afval, is er nog veel bewustwording nodig over de onderste niveaus van de circulatieladder. Een voorbeeld hiervan is het juist scheiden van afval, waarbij deze afvalwijzer kan helpen.
• Handvatten voor het gebruik van antiparasitica bij hond/kat/paard en herkauwers, met aandacht voor de milieueffecten en resistentierisico's. Deze zijn gebaseerd op bestaande richtlijnen en aangepast in samenwerking met parasitologen. Ze richten zich meer op individuele afwegingen en de impact van antiparasitica op het milieu en het risico op resistentie tegen ontwormingsmiddelen.
• De veterinaire duurzaamheidsscan (https://degroeneveterinair.nl/) is een middel dat veterinaire praktijken helpt om hun duurzaamheid te evalueren en verbeteren, gebaseerd op zeven pijlers energie, water, lucht, afval en productinkoop, vervoer en transport, personeel, en beleid en lokale betrokkenheid. Deze pijlers zijn afgestemd op de SDG's en bieden praktische handvatten voor een groenere toekomst. De Groene Veterinair ontwikkelde deze scan samen met de KNMvD, studenten van Aeres Hogeschool Dronten en studenten diergeneeskunde.

De weg vooruit

Duurzaamheid is een gedeelde verantwoordelijkheid waaraan de huisdierensector en de consument een belangrijke bijdrage kunnen leveren. Door samen te werken, kennis te delen en bewuste keuzes te maken, is het mogelijk de impact op het klimaat te verminderen en te werken aan een groenere toekomst.

Auteur: Sandra Haven