Dieren in de verhuur en marketing

Diverse bedrijven bieden dieren te huur aan voor evenementen, optredens, demonstraties, educatie, films en reclame. Een groot aantal dieren wordt hierbij ingezet voor amusement of educatie. Hoeveel bedrijven zijn er in Nederland in deze branche? Welke dieren worden het meest verhuurd en welke ontwikkelingen zijn er?

Bedrijven en dieren

Het exacte aantal dierverhuurbedrijven in Nederland is niet bekend, doordat de bedrijven niet eenduidig zijn geregistreerd bij de Kamer van Koophandel. De bedrijfsnamen variëren van kermis en (mobiele) kinderboerderij tot evenementenbureaus. Tijdens een onderzoek in de periode februari en april 2009 in Nederland werden 198 dierverhuurbedrijven gevonden. Deze bedrijven boden minimaal 2.083 dieren aan. De meest voorkomende diersoorten waren roofvogels (189), vogels (158), paardachtigen (55) en kameelachtigen (43). Dit onderzoek is uitgevoerd door middel van internet (Google), de telefoongids en de Gouden Gids.

In de maand november 2021 hebben studenten van Aeres Hogeschool een vergelijkbaar onderzoek uitgevoerd. Door te zoeken via het incognitovenster in Google, werden de resultaten niet beïnvloed door algoritmes en kregen alle onderzoekers dezelfde resultaten. Uit dit onderzoek kwam een aantal van 107 dierverhuurbedrijven en minimaal 1.566 aangeboden dieren. Het aantal dieren is gebaseerd op het aantal dieren dat is vermeld op de website. Als er geen aantallen werden genoemd, is er per diersoort met één dier gerekend. De diersoorten die het meest voorkomen zijn duiven (44), overige zoogdieren (43), overige vogels (41) en paardachtigen (36). Duiven worden ingezet voor activiteiten als ceremonies bij huwelijken en begrafenissen. Reptielen worden onder andere ingezet voor kinderfeestjes. Tot overige zoogdieren behoren in dit onderzoek onder andere konijnen en varkens. Tot overige vogels behoren onder andere kippen en uilen. Diverse organisaties en particuliere bedrijven focussen op educatie van kinderen.
Het aantal bedrijven en dieren gevonden in 2009 en 2021 is niet goed te vergelijken door verschillen in onderzoeksaanpak en onderzochte diersoorten. De roofvogels (waaronder valken) zijn niet meegenomen in het onderzoek van 2021, de uilen wel. Een mogelijke oorzaak van een lager aantal bedrijven is de toegenomen maatschappelijke druk op de het dierenwelzijn. De geïnterviewde professionals betwijfelen of Nederlandse burgers zich door de jaren heen bewuster zijn geworden van het belang van dierenwelzijn en daarover meer kennis hebben dan voorheen.

Dieren als marketingtool

Het bovenstaande overzicht toont slechts een deel van het commercieel inzetten van dieren. Dieren worden daarnaast populairder als marketingtool. Een onderzoek uit 2021 in Finland toont aan dat dieren op drie manieren worden ingezet als pet-influencer: als traditionele beroemdheden, familielid of deskundige. De populairste hond in de wereld heeft meer dan 10 miljoen volgers op Instagram, de populairste kat meer dan 4,3 miljoen.
Marketeers zien dat dieren in advertenties bij consumenten sterke emotionele reacties oproepen, die leiden tot gedragsverandering. Soms gaan mensen langdurige eenzijdige relaties aan met beroemde personen, een verschijnsel dat parasociale relatie heet. Dergelijke relaties bestaan ook tussen mensen en dieren en worden gebruikt voor marketingdoeleinden. Het is niet duidelijk wat de impact is op het dierenwelzijn bij deze vorm van marketing. 

Een andere vorm van het inzetten van huisdieren zijn de cafés, waar mensen kunnen wennen aan een dier voor aankoop of om stress te verminderen. De bezoekers kunnen een plaats reserveren om onder het genot van een kopje koffie bijvoorbeeld katten te knuffelen. In een aantal gevallen zijn de dieren afkomstig van asielen en is er de mogelijkheid tot adoptie. Internationaal worden diverse diersoorten ingezet in cafés: konijnen, cavia’s, kleine varkens, papegaaien, reptielen, egels, degoe’s en zelfs boa constrictors. Daarnaast worden puppy’s ingezet bij ‘puppy party’s’ om mensen te vermaken tijdens feesten. In de Verenigde Staten zijn er bedrijven die honden verhuren zodat mensen kunnen testen of ze klaar zijn om een eigen hond te nemen.

Dierenwelzijn

Volgens de geïnterviewde professionals leveren bovenstaande voorbeelden van het inzetten van dieren positieve effecten op voor zowel dieren als mensen. Anderzijds neemt de maatschappelijke druk op dierenwelzijn toe op dieren in de verhuur, zo bleek afgelopen maart in het tv-programma BOOS over een dierverhuurbedrijf. Animals Today wijst daarnaast op levende kerststallen, waarbij volgens deze organisatie verschillende diersoorten bij elkaar in een ruimte staan en er sprake is van onbekende geluiden rondom de kerststal. ‘De dieren kunnen hier niet hun natuurlijke gedrag vertonen en ervaren stress door alle omgevingsprikkels’, zo geeft Animals Today aan. Populaire films waarbij dieren worden ingezet, zoals Harry Potter, zorgen voor reacties van dierenwelzijnsorganisaties die stellen dat de dieren in slechte omstandigheden leven en stress hebben van de filmcamera’s en harde muziek. Het is niet goed vast te stellen in hoeverre verminderd dierenwelzijn daadwerkelijk is aangetoond en wettelijke grenzen zijn overtreden.

Regelgeving

De Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO) geeft aan dat bedrijven die gezelschapsdieren bedrijfsmatig inzetten, er onder andere voor moeten zorgen dat de dieren geen onnodige angst en stress hebben van de manier waarop ze gehuisvest zijn en hun natuurlijke gedrag moeten kunnen vertonen. De Wet Dieren stelt de intrinsieke waarde van het dier centraal. Deze wet heeft echter open (niet meetbare) normen, waardoor handhaving lastig is. De geïnterviewde professionals wijzen bovendien op de verschillende opvattingen over dierenwelzijn in onze maatschappij.