De hechte band tussen mens en huisdier

De rol van huisdieren is de afgelopen decennia duidelijk veranderd. Waar honden en katten vroeger vaak een functionele rol vervulden, maken ze nu volwaardig deel uit van het gezin. Het Trendpanel onderzoek van 2025 laat zien dat huisdiereigenaren de band met hun huisdier vaak als waardevol ervaren in het dagelijks leven. Deze verbondenheid komt op verschillende manieren tot uiting en vormt daarmee de kern van dit artikel.

De wetenschap achter de band 

De relatie tussen mens en huisdier wordt vaak verklaard vanuit de hechtingstheorie van John Bowlby, waarin wordt gesteld dat mensen van nature behoefte hebben aan nabijheid, veiligheid en emotionele steun. Recentere studies bevestigen dat huisdieren in deze behoeften een grote rol spelen en zelfs kunnen fungeren als hechtingsfiguren, doordat zij een gevoel van acceptatie, liefde en een ‘veilige basis’ bieden. Daarnaast laat onderzoek zien dat de band tussen mens en dier vergelijkbare kenmerken vertoont als menselijke relaties en door veel eigenaren wordt ervaren als een betekenisvolle verbinding. Deze emotionele band draagt bij aan het welzijn van mensen: interactie met huisdieren wordt in verband gebracht met positieve effecten op mentale gezondheid, zoals vermindering van stress en een toename van gevoelens van steun en verbondenheid. 

Deze sterke verbondenheid tussen mens en dier werkt in beide richtingen. De stressniveaus van huisdieren en hun eigenaren kunnen op de lange termijn met elkaar synchroniseren. Wanneer een eigenaar langdurig gespannen of emotioneel belast is, kan dit ook bij het dier leiden tot verhoogde onrust of nervositeit. Dit benadrukt dat het welzijn van mens en dier nauw met elkaar verweven zijn: emoties worden niet alleen gedeeld, maar kunnen elkaar ook versterken. Een stabiele en rustige thuissituatie is daardoor niet alleen belangrijk voor de eigenaar, maar ook voor het emotionele welzijn van het dier. 

Sterke verbondenheid met huisdieren   

Het Trendpanelonderzoek 2025 biedt inzicht in hoe huisdiereigenaren de relatie met hun huisdier ervaren (zie Tabel 1). Uit de resultaten (N = 1412) blijkt dat de stelling “Mijn huisdier en ik hebben een hechte band” gemiddeld met een 4,54 op een vijfpuntsschaal wordt beoordeeld, wat duidt op een sterk ervaren verbondenheid. Ook de stellingen “Ik breng elke dag tijd door met spelen/interactie met mijn huisdier” (M = 4,43) en “Als mijn huisdier extra zorg nodig heeft, zou ik er alles voor over hebben om die zorg te geven” (M = 4,42) scoren hoog. Deze bevindingen onderstrepen dat huisdieren een belangrijke en betekenisvolle plaats innemen in het dagelijks leven van hun eigenaren. 

Ook andere onderzoeken schetsen een vergelijkbaar beeld. Zo blijkt uit onderzoek van Puppy Plaats, dat werd afgenomen onder hondeneigenaren, dat 89% van de respondenten de hond beschouwt als bron van emotionele steun. Daarnaast geeft meer dan de helft van de respondenten (54%) aan zelfs meer van hun hond te houden dan van sommige directe familieleden. Uit onderzoek van huisdierverzekeraar Figo blijkt dat 78% van de katteneigenaren hun kat ervaart als steun en toeverlaat en dat ruim 90% een positieve invloed op de mentale gezondheid ervaart.  

Veranderende omgang met afscheid bij huisdieren 

Een sterke band met een huisdier gaat echter ook gepaard met zorgen. Uit het Trendpanelonderzoek 2025 (N = 1412) blijkt dat 42% van de hondeneigenaren (N = 377) en 41% van de katteneigenaren (N = 186) het verlies van hun huisdier als hun grootste zorg beschouwt. 

Deze hechte relatie lijkt tevens van invloed op de manier waarop eigenaren afscheid nemen van hun dier. In 2025 koos 80% van de ondervraagden voor een persoonlijke uitvaart, waarbij het huisdier niet anoniem wordt afgevoerd, maar een afscheid krijgt dat is afgestemd op de wensen van de eigenaar. Deze ontwikkeling weerspiegelt zich in een sterke groei van het aantal huisdiercrematoria en uitvaartcentra (zie figuur 1). Waar Nederland twintig jaar geleden circa tien van dergelijke voorzieningen telde, zijn dat er inmiddels meer dan vijftig. 

Grotere bereidheid tot huisdierzorg 

De bereidheid om alles te doen voor de zorg van huisdieren neemt toe, zo blijkt uit de resultaten van het Trendpanel onderzoek 2025. Waar in 2023 de stelling “Ik zou er alles voor over hebben om mijn huisdier de nodige zorg te geven” gemiddeld een score van 4,07 behaalde is dat in 2025 4,42, op een schaal van 5. Uit Amerikaans onderzoek blijkt daarnaast dat veel huisdiereigenaren vinden dat hun dier qua medische mogelijkheden grotendeels gelijk behandeld zou moeten worden aan een mens, zowel wat betreft diagnostiek als therapie. Zij zijn bovendien bereid om ingrijpende, kostbare en technisch complexe behandeltrajecten te overwegen, die voorheen nauwelijks voor dieren beschikbaar waren of waarvoor eerder voor euthanasie werd gekozen (zie figuur 2). 

Bestedingsgedrag van huisdiereigenaren 

Uit onderzoek van trendpanel (2025) blijkt dat 17.56% van de ondervraagden (N-=1190) uitdagingen ervaart met betrekking tot de kosten bij het verzorgen van hun huisdier. Tegelijkertijd beschouwt 10,08% kosten juist als de kleinste uitdaging. 

Hoewel er een variatie is in hoe huisdiereigenaren kosten ervaren, blijkt dat ongeveer 33-35% van de eigenaren liever bespaart op hun eigen uitgaven dan op de zorg voor hun dier. Daarnaast hangt de mate waarin eigenaren hun huisdier als gezinslid beschouwen samen met een grotere bereidheid om te investeren in het welzijn van het dier, bijvoorbeeld in voeding, medische zorg en verzekeringen. Internationaal marketingonderzoek over huisdierbezit laat hetzelfde zien. Huisdieren beïnvloeden de keuze die de eigenaar maakt. Dit uit zich in hogere uitgaven aan diergerelateerde producten en diensten, een sterke merkloyaliteit en de neiging om bij moeilijke keuzes voor het belang van het dier te kiezen . 

Kortom, de resultaten van het Trendpanel onderzoek 2025 laten zien dat de band tussen mens en dier sterker wordt. Huisdieren bieden emotionele steun, dragen bij aan mentale gezondheid en vervullen sociale functies die ooit voorbehouden waren aan menselijke relaties. De moderne huisdiereigenaar ziet zijn dieren niet langer als gewoon een dier, maar als volwaardig gezinslid in hun leven.